Khi ai đó tặng bạn một quyển sách cũ

 

Quyển sách nặng hơn tui tưởng.

Sách thường vẫn vậy. Nó cần người đọc chịu mang nó từ nơi này sang nơi khác, đi qua những trạm dừng của đời sống, thông qua hành trình đọc và cảm nhận. Con chữ do ai đó dành cả một đời để viết ra, dĩ nhiên phải có trọng lượng.

Quyển sách mang màu nhạt của bầu trời Bắc Âu vào một ngày mùa đông sắp rơi mưa phùn. Khuôn mặt những tác giả nằm ngay ngắn trong từng ô vuông đều đặn, như thể họ đã đồng ý đứng yên ở đó, được đặt vào một cái kén của thời gian để giữ nguyên hình dáng qua năm tháng.

Tui cảm ơn người bạn tặng sách quá nhanh.

Lòng biết ơn vốn nhút nhát và e thẹn. Nó thường đến muộn hơn lời nói. Khi nó kịp đến nơi, câu cảm ơn đã đi mất từ lâu.

Trên đường về, người ta đi qua đi lại với túi xách, xe đạp, lịch hẹn, những việc cần làm. Trong bàn tay tui, đang ôm khư khư một khí hậu khác: giấy, tên người, năm tháng, và tình cảm dịu dàng dành cho người bạn đã tặng sách.

Ai đó đã nhìn thấy tui ở đúng thời điểm này trong dòng chảy.

Được một người khác nhận ra giữa thế giới bây giờ là điều xa xỉ.

Thế giới này có mạng xã hội, có AI, có nhiều máy móc hiện đại.

Đặc biệt là AI. Nó tạo ra chữ như tuyết phủ con đường Tapionkatu vào tháng Hai: nhanh, đều, không ngưng nghỉ, và không cần ngủ.

Chỉ qua một đêm, có thể đã có cả một con đường rộng lớn phủ đầy văn bản.

Điều đó không hoàn toàn xấu. Cái gì thuận theo tự nhiên mà mọc lên, thường đều có lý do của nó.

Người lạc đường có thể tìm được cửa vào những cuốn sách khó, chỉ nhờ đọc một bản tóm tắt hay vài dòng giải nghĩa.

Người cô độc có thể trò chuyện ngay lập tức và nhận được sự đáp lời.

Những tri thức từng nằm sau nhiều then cài giờ đã tháo khóa.

Nhưng sự phong phú, dư thừa, chưa bao giờ đồng nghĩa với nuôi dưỡng. Như thức ăn nhanh bày bán la liệt khắp nơi: bắt mắt, tiện lợi, tạm thời, và vừa đủ để lấp đầy cơn đói. Nó không thể thay thế nhu cầu thật sự về dinh dưỡng đến từ những bữa ăn nấu chậm, từ thực phẩm ít gia vị, từ thứ mọc lên trong đất và không qua quá nhiều chế biến. 

Sự chân thật từ bàn tay người luôn có vị khác. Thường cảm thấy vị nhạt hoặc đắng trước. 

AI có thể biết nỗi buồn thường được mô tả ra sao, mà chưa từng ngồi bên cạnh một người đang chìm xuống vực thẳm.

Nó cũng có thể viết một bức thư tình, mà chưa từng trải qua cảm giác run sợ trước khi gửi đi, hay nỗi đau về sự im lặng kéo dài sau đó.

Chữ viết ra chưa bao giờ chỉ là sự sắp xếp ngay ngắn của từ vựng và ngữ pháp.

Chúng luôn có cái giá phải trả.

Là những đêm mất ngủ.

Là khoảnh khắc buông bỏ nỗ lực phải ngủ.

Là nhiệt độ âm thầm của trái tim.

Là vết sẹo đã khô của trải nghiệm.

Cái đồng hồ thông minh kêu lên tin tít khi tui đang say sưa viết, khi mực còn đầy, khi trang giấy lật liên hồi, và tay tui không thể dừng lại. Màn hình báo rằng: bạn đang stress hơn mức bình thường. Nhưng sau khi ngừng viết, cảm giác thỏa mãn và bừng sáng kéo đến, rồi giấc ngủ sâu ùa vào. Đồng hồ chỉ có thể nói: bạn đã nghỉ đủ. Nó không biết giấc ngủ đó được trả bằng điều gì.

Tui tin điều đáng sợ của AI không phải là nó viết quá hay, mà là con người đọc quá lười. 

Họ nhầm bản tóm tắt với cuộc gặp gỡ, nhầm thông tin với sự thật, nhầm những thứ dư thừa có sẵn, tạm thời và vừa đủ với dưỡng chất đời sống thật sự cần thiết.

Dẫu vậy, tui không ghét AI.

AI đang là trợ lý đắc lực nhất của tui.

Ngọn đèn không phải kẻ thù của mặt trăng.

Chỉ mong người ta còn nhớ ngẩng đầu nhìn lên.

Chỉ mong người ta còn nhắn tin hỏi tui có chịu thích quyển sách này không.

Tui rút bao tay ra, cầm quyển sách bằng bàn tay ấm nóng của chính mình. 

Tui sợ quyển sách bị lạnh qua lớp bao tay. 

Bài viết này thuộc mục "Ngôi sao Phương Bắc".

Xanh Cam Tím không thuộc về những ồn ào của mạng xã hội. 

Nơi này chọn cách tìm đến nhau qua những phong thư viết từ nơi có tiếng chim hót.

Nếu sẵn sàng, mời bạn: Để lại email nhận bài viết mới tại đây.