Vappu đầu tiên

Nếu Vappu có một mùi hương, thì đó sẽ là sự pha trộn giữa bia, rượu, đường cháy của bánh munkki, hương chua chua của sima và một chút gì đó rất… loạn thần của tuổi trẻ.

Ngày 1 tháng 5 ở Phần Lan không phải chỉ là một ngày lễ. Nó giống như khoảnh khắc cả quốc gia Bắc Âu này đồng loạt quyết định rằng: “Thôi, mùa đông đủ rồi, giờ thì chúng ta sẽ giả vờ là mùa hè, dù trời vẫn có thể lạnh như tủ đông.”

Bà chúa tuyết quay lại lấy đồ bị quên, tuyết rơi tá lả đúng hai ngày 27 và 28. Sau đó bả chịu vác đồ đi một nước.

Nên năm nay, ngày 30 tháng tư và 1 tháng 5, lễ hội Vappu chính thức bùng cháy, trong nhiệt độ tăng đột ngột từ 2 độ lên 18 độ. Tui cũng chính thức mặc lại áo thun tay ngắn đi ra đường.

Tui từng nghĩ người Phần Lan là những người trầm lặng, kiểu như họ sẽ xin lỗi bạn nếu vô tình thở quá to trong thang máy.

Nhưng vào Vappu, họ biến thành một phiên bản khác hẳn. Vẫn ít nói, nhưng giờ họ ít nói trong khi đội những chiếc nón trắng trông như vừa tốt nghiệp từ một trường đại học danh giá nào đó, và uống Sima (một loại nước chanh lên men nhẹ) mà không cười hô hố như tuổi trẻ của tui.

Cô giáo đã nỗ lực gửi cho bọn tui công thức làm Sima, còn quay cả video tự mình làm. Thế mà tui vẫn là đứa đi ra chợ Tammelantori mua Sima làm sẵn uống thử đúng một ngụm, cho biết, rồi trả hàng cho người đứng bên cạnh.

Điều gây bối rối nhất trong cảnh tượng Vappu là sự kết hợp kỳ lạ giữa học thuật và… hỗn loạn. Sinh viên mặc áo liền quần đầy phù hiệu, nhưng cởi phần trên để nó lòng thòng xuống quần, kiểu như bọn con gái hồi xưa vắt ngược tà áo dài lên lưng quần vậy.

Những chiếc áo đó kể câu chuyện về họ qua những miếng phù hiệu mà họ dán đầy hai ống quần.

Và rồi họ tụ tập ngoài trời thành một đám đông đủ màu sắc. Họ uống bia với nhau. Họ diễu hành và họ vui đùa.

Ở những nơi như Helsinki hay Tampere, bạn sẽ thấy tượng được đội nón, một hành động mà bình thường có thể bị xem là phá hoại, nhưng hôm nay lại được thực hiện với sự trang trọng.

Tui không chắc bức tượng có cảm thấy vinh dự không, nhưng nếu tui là nó, tui sẽ nghĩ: “Haizz, cuối cùng thì cũng có ai đó quan tâm đến cái đầu lạnh giá này của tui ròi.”

Vappu cũng là ngày mà người trung niên cố gắng thuyết phục bản thân rằng họ vẫn “còn trẻ”. Họ mua bóng bay hình thú cho con cái nhưng xin lại để chụp hình. Họ ăn đồ ngọt, và uống những thứ có ga.

Nhưng tui phát hiện nhiều người bụng hơi phệ, đứng trong công viên, cầm ly Sima, hoặc lon bia, nhìn những sinh viên nhảy múa. Còn tui nhìn họ.

Phải chăng họ nhận ra: “À, mình không còn là nhân vật chính của ngày hôm nay nữa.”

Và, bằng cách nào đó, điều này lại hoàn toàn ổn áp.

Có lẽ đó là điều tui thấy thinh thích ở Vappu. Ôi Vappu đầu tiên của tui ở thế giới tủ đông.

Nó không cố gắng trở nên sâu sắc, không có gì quá đặc biệt, nhưng lại vô tình làm được điều gì đó đặc biệt.

Nó là một ngày về sự chuyển giao, từ mùa đông sang mùa xuân, từ tuổi trẻ sang trưởng thành, từ im lặng sang… im lặng nhưng vui vẻ hơn một chút.

Và trong một đất nước nơi bóng tối mùa đông có thể kéo dài tưởng như vô tận, việc mọi người cùng nhau bước ra ngoài, đội một chiếc nón trắng ngớ ngẩn, và ăn bánh rán trong gió lạnh, thật đẹp.

“Chắc chắn hôm nay là một ngày đẹp trời. Khắp nơi, những sinh vật nhỏ bé ngơ ngác vừa thức dậy sau giấc ngủ đông dài đang mò mẫm khám phá lại những nơi quen thuộc cũ, bận rộn phơi quần áo, chải ria mép và chuẩn bị nhà cửa cho mùa xuân” - Trích Gia đình Moomi (Tove Jansson) từ trang Facebook Phần Lan - Lửa trời đuôi cáo.