Nơi này chiến tranh để lại gì?
Đó là chuyến tham quan do Hội Chữ thập đỏ Phần Lan tổ chức.
Ban đầu, tui đăng ký tham gia do lời mời của một người bạn.
Cả hai tụi tui đều hiểu nhầm rằng đây là một buổi hướng dẫn làm bánh.
Chỉ hai tâm hồn ham ăn mới có thể hiểu như thế.
Đến nơi, tui mới biết đó một nhà máy sản xuất đạn dược cũ nằm sâu trong lòng núi ở Tampere.
Hiện nay, chữ thập đỏ Phần Lan dùng bunker thời chiến này làm trung tâm hậu cần cho các bệnh viện dã chiến.
Nghĩa là nơi từng được xây để giúp con người giết nhau hiệu quả hơn, giờ được dùng để giúp họ sống sót. Giống như, dù được sinh ra từ chiến tranh, nó vẫn biết học cách đứng về sự sống.
Bên trong bunker có vài nơi lạnh, ẩm và đầy bê tông đến mức nó không giống một tòa nhà mà giống một hang đá ở Quảng Bình. Người hướng dẫn nói độ ẩm có khi lên đến chín mươi bảy phần trăm.
Nhóm tham quan gồm đa số người Phần, hai người Estonia và 2 cô gái Việt bé nhỏ tụi tui. Người hướng dẫn của nhóm tham quan nói tiếng anh rất hay, bụng phệ, nhưng mang vẻ bình tĩnh của kiểu người có thể tái khởi động nền văn minh chỉ với một hộp đồ nghề Dewalt và một đôi găng tay. Tui thích anh ấy!
Điểm dừng đầu tiên là lò đốt rác y tế.
Điều này hợp lý, vì khi nghĩ đến bệnh viện, người ta thường tưởng tượng bác sĩ chạy hành lang, khẩu trang kéo xuống nửa mặt, ai đó hét “mất mạch rồi!”. Không ai nghĩ đến rác.
Nhưng hóa ra bệnh viện tạo ra rất nhiều rác.
Băng gạc đã dùng, bao bì nhựa, vật tư dùng một lần, những thứ bạn không muốn nhắc tới trước bữa trưa nếu không muốn ói.
Lò đốt này hoạt động ở nhiệt độ hơn một nghìn độ C. Tui gật gù và khoái chí đưa máy lên chụp lia lịa.
Đột nhiên, một con thú bông nằm vắt vẻo trên trụ máy đang nhìn lại tui :-)
Sau đó là khu nhà vệ sinh và phòng tắm, được giới thiệu là một trong những hạng mục khó lắp đặt và tốn kém nhất.
Tui lập tức tin ngay.
Con người có thể chịu đói, chịu rét, chịu cảnh chen chúc đáng kinh ngạc. Nhưng bỏ họ vào nơi không có toilet tử tế, chỉ trong hai mươi phút, nền văn minh sẽ trở thành truyền thuyết.
Cả nhóm tiếp tục đến khu lọc nước. Hệ thống có thể xử lý hàng ngàn lít nước mỗi giờ. Tui thấy xúc động nhiều hơn mình tưởng.
Nước sạch là thứ ở những nơi ổn định, người ta đối xử như hình nền điện thoại: luôn có đó, hiếm khi để ý, chỉ hoảng loạn khi nó biến mất.
Rồi đến máy phát điện, máy hấp tiệt trùng, máy giặt công nghiệp, dây điện được mã màu để người không phải thợ chuyên nghiệp vẫn có thể lắp đặt sau đào tạo.
Kho chứa hàng ngàn món đồ khác nhau. Không phải hàng trăm. Hàng ngàn.
Người hướng dẫn nói họ thậm chí còn có cả thiệp Giáng sinh.
Chi tiết này khiến tui cảm động kỳ lạ.
Hãy tưởng tượng bạn vừa chạy khỏi vùng thảm họa, mệt mỏi, lo lắng, mất phương hướng. Rồi ai đó đưa cho bạn một tấm thiệp Giáng sinh từ người cũng vừa mang tới máy mổ lưu động.
Đó là sự đa nhiệm ở cấp độ rất cao. Cuộc sống này mới thú vị làm sao.
Tụi tui được biết một bệnh viện dã chiến khoảng năm mươi giường có thể cần đến một trăm người để vận hành.
Không chỉ bác sĩ và y tá.
Mà còn người sửa máy phát điện, người quản kho, người nấu ăn, người xử lý rác, người giặt ga giường, người dựng lều, người kiểm tra đường dây điện.
Đây là lời nhắc rất tốt rằng khi ca ngợi anh hùng, chúng ta thường chỉ nghĩ đến những nghề xuất hiện trên phim truyền hình. Không ai trao giải cho người sửa máy phát điện lúc ba giờ sáng để bác sĩ còn nhìn thấy bệnh nhân.
Chi tiết tui thích nhất là sau nhiều nhiệm vụ, thiết bị không được mang về. Chúng được để lại cho tổ chức địa phương hoặc Bộ Y tế sở tại, kèm đào tạo cách sử dụng và bảo trì.
Đó là điều ngược lại với kiểu hào phóng phô diễn.
Không phải:
“Hãy nhìn xem chúng tôi mang gì đến.”
Mà là:
“Đây là cách nó tiếp tục giúp ích khi chúng tôi đã rời đi.”
Khi ra khỏi bunker, tui quay lại nhìn cánh cửa thép nặng nề phía sau. Nhìn lưng người hướng dẫn đang khóa nó lại
Tui nghĩ về việc tòa nhà này từng được thiết kế cho chiến tranh. Chiến tranh rất giỏi tạo ra hạ tầng với tốc độ đáng sợ. Hòa bình, nếu có cơ hội, sẽ tận dụng lại chúng theo cách tử tế hơn, như cách này.
Ở đâu đó sau lớp bê tông kia là máy lọc nước, vật tư y tế và những kiện hàng đang chờ được gửi đến cứu những người xa lạ.
Và thành thật mà nói, như thế hữu ích hơn phần lớn các khu căn hộ cao cấp.
Anh mời cả đoàn tham quan cùng nướng bánh bên nhau.
“Ăn một miếng bánh, rồi hãy về.”
Lửa được nhóm lên
Cành cây trở thành que xiên
Bột bánh quấn quanh.
Chín dần theo nhịp thở và theo gió.
Mùi bánh lan ra giữa núi rừng
Ấm áp
Chậm chạp
Bình thường đến mức bình yên và sâu sắc.
Xung quanh một nơi từng làm ra phương tiện giết người
Giờ thành nơi cất giữ những phương tiện cứu người
Xung quanh nhiều cây cối xanh mát, đem lại buổi chiều bình yên
Một nhóm người nhiều quốc tịch
Đứng tụm bên nhau
Canh lửa
Chờ vài cái bánh chín
Bài viết này thuộc mục "Ngôi sao Phương Bắc"
Xanh Cam Tím không thuộc về những ồn ào của mạng xã hội.
Nơi này chọn cách tìm đến nhau qua những phong thư viết từ nơi có tiếng chim hót.
Nếu sẵn sàng, mời bạn: Để lại email nhận bài viết mới tại đây.
Comments