Con gái sắp tuổi 18, và tui cũng vậy

Thu - Đông - Xuân - Hạ rồi lại Thu

Bốn tấm hình.

Cùng một nơi.
Cùng một giờ.
Cùng một người.

Tất cả đều được chụp trước cùng một tòa nhà nơi tui ở Tampere bốn mùa qua.

Tui cố tình đứng ở cùng một vị trí mỗi lần. 

Cùng góc máy. 

Cùng thời điểm trong ngày.

Nghe có vẻ đầu tư, mà là vậy thật.

Tui luôn nghĩ những người ghi nhật ký là những người muốn giữ lại ký ức. 

Hóa ra tui thuộc nhóm tệ hơn: những người muốn thu thập bằng chứng.

Bằng chứng rằng mình đã từng ở đây.

Bằng chứng rằng mình và môi trường luôn thay đổi.

Một năm.

Bốn mùa.

Một đối tượng nghiên cứu.

Chính mình.

Bức ảnh đầu tiên là một người phụ nữ không phát âm nổi tên cái bánh truyền thống địa phương mà chị ấy ăn ba lần một tuần.

Bức ảnh thứ hai là một người phụ nữ đã phát âm được cái bánh đó và được người bán nghe hiểu.

Vấn đề là, người bán lại hỏi thêm một câu nữa.

Lạc đề một tí. 

Tui có một chiến lược sinh tồn rất hiệu quả hồi mới sang đây.

Tui học thuộc kịch bản.

Xin chào.

Cho tôi cái này.

Cảm ơn.

Tạm biệt.

Mọi chuyện ổn cho tới khi người Phần Lan tự ý thêm lời thoại.

Đó là phần đáng sợ nhất của giao tiếp.

Không phải ngôn ngữ.

Mà là người khác không chịu làm theo kịch bản của bạn.

Quay lại. 

Bức ảnh thứ ba là một người phụ nữ cuối cùng cũng có đủ tự tin để trả lời sai mọi câu hỏi ngoài kịch bản.

Bức ảnh thứ tư là một người phụ nữ hiểu đủ tiếng Phần Lan để nhận ra rằng phần lớn thời gian người ta chỉ đang hỏi chị ấy có cần lấy hóa đơn theo thứ tiếng Phần đường phố (không phải tiếng Phần từ điển).

Điều thú vị là khi nhìn bốn tấm hình cạnh nhau, tui không thấy điều mình mong đợi.

Tui nghĩ mình sẽ nhìn thấy sự thay đổi.

Nhưng không, thứ tui nhìn thấy lại là 

Sự mở rộng.

Hai năm trước, tui không biết Tampere tồn tại trên trái đất này.

Điều này nghe có vẻ xúc phạm tới người Phần Lan, 

Nhưng tui đoán phần lớn người Phần Lan cũng không biết tui tồn tại. 

Nên thôi tụi tui hòa nhau.

Bây giờ, khác rồi.

Tui có tuyến tram yêu thích.

Có món ăn yêu thích.

Có siêu thị yêu thích.

Có quán trà yêu thích.

Có nơi yêu thích để ngồi viết.

Có cái hồ yêu thích để đi dạo quanh. 

Và cả một người bạn Phần Lan yêu thích để nhắn tin mỗi ngày. 

Tui từng nghĩ tuổi trưởng thành là thứ bạn hoàn thành một lần.

Giống bằng lái xe.

Bạn làm xong, dù thi lại một trăm lần, lúc đậu rồi thì đóng dấu, thở phào nhẹ nhõm, rồi chuyển sang việc khác.

Nhưng tuổi trưởng thành hóa ra giống việc cập nhật password mới cho app ngân hàng. 

Cứ đùng một cái, bạn bị bắt tạo password mới, với điều kiện nhập đúng password cũ.

Trong khi bạn chỉ sử dụng vân tay suốt thời gian qua và xóa sạch trí nhớ. 

Năm 42 tuổi, tui nghĩ những chương lớn của đời mình đã được viết xong.

Những lần chuyển nhà. 

Những lần hoảng loạn. 

Những lần trở thành một con người mới. 

Những cuộc tình lớn.

Tui nghĩ mình đã hiểu cuộc sống vận hành thế nào.

Rồi cuộc sống lù lù nói:

"Bây giờ thử làm tất cả những chuyện đó bằng tiếng Phần xem."

Đùng một buổi sáng, tui tỉnh dậy ở Phần Lan thật.

Đột nhiên tui quay lại làm những việc mà người ta thường làm ở tuổi mười tám.

Lạc đường.

Không hiểu giấy tờ.

Đứng trước máy bán vé và bấm sai vì lỡ chọn tiếng Phần. 

Điều hài hước là tui chuyển đến đây vì cho rằng mình sẽ đồng hành cùng sự trưởng thành của con gái.

Tui thấy thế này. 

Tuổi 18 là một phát minh hành chính rất kỳ lạ.

Tối hôm trước bạn còn phải xin chữ ký phụ huynh.

Vẫn bị hỏi đi đâu, với ai, mấy giờ về.

Ở nhiều nơi trên thế giới, bạn còn chưa được phép mua một chai rượu.

Sáng hôm sau, thổi xong 18 cây nến, thì ập xuống:

Chúc mừng.

Đây là thuế.

Đây là hóa đơn.

Đây là cô đơn.

Đây là thị trường lao động.

Đây là những quyết định không ai có quyền quyết dùm bạn nữa.

Đây là toàn bộ phần còn lại của cuộc đời.

Tui luôn thấy có gì đó tàn nhẫn trong cách chúng ta tổ chức tuổi trưởng thành.

Như thể người ta đẩy một đứa trẻ xuống nước rồi bảo:

Bơi đi.

Nếu chìm thì lần sau sẽ khá hơn.

Tui không muốn con gái mình học làm người lớn theo cách đó.

Cha mẹ nào cũng nỗ lực với công việc của mình là nuôi dạy con có đủ thể chất và tri thức.

Tui cũng vậy. 

Chỉ thêm một điểm, 

Tui thấy mình còn cần giới thiệu hiện thực cho cô bé bằng những liều lượng có thể sống sót được.

Từng chút một.

Từng năm một.

Từng trải nghiệm một.

Ông bà tui không có cơ hội rời khỏi đất nước.

Thế hệ của họ hy sinh để con cái có thể đi xa hơn mình.

Rất nhiều gia đình Việt Nam hiểu câu chuyện đó.

Cha mẹ ở lại, làm việc cật lực.

Con cái lên đường.

Mười tám tuổi.

Một học bổng (nếu có thể).

Một vali.

Một sân bay.

Một cuộc đời mới.

Tui may mắn hơn thế hệ trước.

Tui có khả năng buông bỏ sự ổn định, để di chuyển.

Và vì thế tui đã chọn một điều khác.

Thay vì chuẩn bị cho con một cuộc du học tuổi 18.

Tui chuyển cả gia đình sang Phần Lan khi con mới 13 tuổi. 

Tui muốn thế giới của con dễ chịu hơn thế giới mà tui vật lộn khi lớn lên.

Tui muốn khi đến tuổi mười tám, việc sống ở nước ngoài không xuất hiện như một thiên thạch rơi xuống đầu.

Tui muốn con biết cảm giác đi tram cùng mẹ trước khi phải đi tram một mình.

Biết cảm giác nói một ngôn ngữ xa lạ trước khi phải sống hoàn toàn trong ngôn ngữ đó.

Biết cảm giác làm người nước ngoài khi vẫn còn có thể quay về nhà và kể rằng hôm nay mình đã lạc lõng như thế nào khi cả lớp cười còn mình thì không hiểu. 

Tui nghĩ mình đang chuẩn bị tuổi trưởng thành cho con.

Điều hài hước mà tui phát hiện ra sau đó, là mình cũng đang chuẩn bị tuổi trưởng thành cho chính mình.

Một phiên bản khác của nó.

Phiên bản bắt đầu ở tuổi 42.

Với một ngôn ngữ mới. 

Loại ngôn ngữ mà ở tuổi này, nhiều người sẽ cho là quá muộn để bắt đầu.

Có lẽ đó là điều bốn bức hình thực sự ghi lại.

Không phải khuôn mặt già đi.

Không phải thời gian trôi qua.

Mà là khoảnh khắc hai cuộc đời đang được xây dựng song song.

Một cô gái đang tiến vào tuổi trưởng thành. 

Chụp hình cho mẹ. 

Và một người mẹ đang phát hiện rằng tuổi trưởng thành không phải là thứ bạn hoàn thành một lần rồi thôi.

Vài năm nữa

Khi con gái tui trở thành người lớn theo định nghĩa của Luật định.

Có thể lúc đó nó sẽ sống ở thành phố khác.

Có thể nó sẽ phải tự điền một đống giấy tờ khó hiểu.

Có thể nó sẽ đứng trước một máy bán vé nào đó

nhưng không bấm nhầm.

Có thể nó là người phụ nữ trong tấm hình thứ năm

Làm cái việc mà nó làm rất giỏi

Xuất hiện ở những nơi nó chưa từng nghĩ sẽ thuộc về mình.

Hoặc

Vẫn còn khả năng trở thành một người mới

Ngay cả khi nó tưởng mình đã hoàn thành chuyện đó từ năm 18 tuổi.

Mà

Cũng có thể không như thế

Cuộc đời chưa bao giờ hứa hẹn điều gì chắc chắn với ai.

Nên thôi,

Khi bức hình thứ năm tới,

Lúc đó hãy cùng nhìn.

Xanh Cam Tím không thuộc về những ồn ào của mạng xã hội. 

Nơi này chọn cách tìm đến nhau qua những phong thư viết từ nơi có tiếng chim hót.

Nếu sẵn sàng, mời bạn: Để lại email nhận bài viết mới tại đây.