Giá vé về nhà

 

Giá vàng tăng bước vào cuộc sống của tui qua kênh YouTube, lúc 10 giờ tối, giữa một video về học tiếng phần và một quảng cáo về phiên bản Android mới. 

Giá dầu tăng bước vào cuộc sống của tui khi tui tìm mua vé về Việt Nam thăm mẹ, và nhận ra rằng chi phí của việc nhớ nhà vừa tăng thêm hai trăm euro so với năm ngoái.

Giá đô la giảm bước vào cuộc sống của tui trong lúc tui đang làm việc khác hoàn toàn: mở lịch trường xem tuần nào có thể xin nghỉ để về thăm mẹ đúng dịp sinh nhật nàng vào mùa Giáng Sinh. 

Trong lúc đó, xung quanh tui, người ta đang hồi hộp chờ xem vị lãnh đạo mới của Fed sẽ nói gì, để biết nên đi theo hướng nào trong việc đầu tư các danh mục tài chính của họ. 

Tui nghe ngóng và thấy tò mò.

Không phải về Fed, mà về họ. 

Tò mò rằng có những người mà cuộc sống của họ xoay quanh một buổi họp báo ở Washington, trong khi cuộc sống của tui xoay quanh lịch học kỳ và giá vé máy bay.

Tui cũng có tiền. Tui chỉ không bao giờ đầu tư vào vàng, chứng khoán hay đô la. 

Chắc vì thế tui không đủ giàu để chọn đại cái vé cao ngất ngưỡng và khỏi cần nghĩ.

Hoặc chắc vì thế tui vẫn cần về thăm Mẹ đúng dịp.

Tui chưa chắc cái nào đáng lo hơn.

Tui từng sáng lập một công ty nhân sự khi tui hai mươi ba tuổi. Nó tên là Jolie Siam. 

Triết lý của tui đơn giản đến mức nghe có vẻ ngây thơ: tuyển người dựa trên giá trị của họ, không phải kỹ năng. Rồi đào tạo. Rồi chờ tài năng nở rộ.

Một năm, tui dùng phần lời ít ỏi của công ty gửi bốn người đi học ở Malaysia.

Không phải vì tui giàu. Mà vì tui tin vào giáo dục.

Một tháng sau khi họ về, cả bốn người xin nghỉ.

Tui không biết lý do thật sự ngay lập tức. 

Họ không nói thẳng.

Người ta hiếm khi nói thẳng những điều khiến chính họ còn bối rối. 

Tui nhớ hôm đó trời nắng gắt.

Tui đứng trong văn phòng nhìn bốn cái bàn làm việc trống.

Những chiếc ghế vẫn còn ở đó.

Miếng lót chuột logo Jolie Siam vẫn còn ở đó.

Chỉ có con người là không còn ở đó nữa.

Tui biết lý do nghỉ việc ba tháng sau đó, qua ngả vòng tròn trái đất, theo cái cách mà sự thật thường chọn để đến. 

Họ đã gặp một chủ doanh nghiệp khác trong chuyến đi, người nhìn thấy tiềm năng của họ và đề nghị tuyển. Họ tin rằng nơi mới có đất rộng hơn để phát triển.

Sự thật đó đến muộn, khi tui không còn cần nó để đau nữa, nhưng nó vẫn đến.

Blandine, người đồng sáng lập công ty cùng tui, nói: thôi đừng đầu tư vào đào tạo nữa.

Đó là lời khuyên hợp lý nhất mà tui từng không nghe theo.

Tui không nghe lời Blandine.

Tui nghe lời một anh đầu trọc. Người mà 2 năm sau đó, trở thành chồng tui.

Tui tự đầu tư vào mình. 

Học đến tiến sĩ. Chia sẻ kiến thức đó cho đội ngũ mới. 

Lần này, khi có nhân viên muốn học cao lên, tui gửi họ đi học. 

Họ quay về. 

Không phải vì tui giữ họ lại. 

Mà vì họ muốn về.

Họ nhìn thấy cái khó ở Jolie Siam là đất dụng võ cho tài năng của họ. 

Mười tám năm sau chuyến du học Malaysia đầu tiên của 4 nhân viên, tui bán công ty.

Toàn bộ nhân viên bước vào một tổ chức lớn hơn, phù hợp với sự phát triển mà họ cần.

Tôi vừa exit, vừa trao cho họ một vùng đất mới đủ rộng để tiếp tục lớn.

Tiền bán công ty, tui không mua vàng. Không mua đô la. Không mở danh mục chứng khoán.

Vợ chồng tui mua đất ở Bảo Lộc.

Không phải vì tui tính toán được lợi nhuận. 

Lần đầu tiên đứng trên mảnh đất đó, tui thấy trà non trải dài mấy chục hecta.

Tui ngửi mùi mưa trên đất núi.

Tui cảm cái lạnh của vùng cao nguyên.

Một người nông dân, thuộc dân tộc thiểu số, đang thu hoạch sầu riêng mời vợ chồng tui ăn. Ông nói, giản dị như người ta nói về thời tiết: sầu riêng hột, không ngon bằng sầu riêng Thái, nhưng không thuốc. Vị của nó là sầu riêng của một trăm năm trước.

Tôi đứng đó, cầm trái sầu riêng hột, và nghĩ đến bốn người nhân viên năm nào.

Đến Blandine.

Đến hai mươi năm không nghe lời khuyên hợp lý. Đến cái công ty bé xíu đã lớn đủ để người khác muốn mua.

Không có thứ gì trong số đó sinh ra lợi nhuận sau một đêm. 

Nhưng không có thứ gì trong số đó biến mất sau một đêm. 

Thị trường tài chính thưởng cho người phản ứng nhanh. Còn tất cả những thứ tui tin vào: con người, đất, thời gian, chỉ trả lời những người hơi ngốc nghếch, chịu chờ, để thứ có thật thật sự lớn lên.

Thế là, tiền bán Jolie Siam chuyển thành đất Bảo Lộc. 

Thành nhà vườn, cà phê, cây ăn trái, rau xanh, dược liệu. 

Thành học phí gửi con gái đi du học.

Thị trường tài chính vận hành theo một logic được quyết định bởi nỗi sợ hãi và ham muốn của người khác. 

Hôm nay người ta sợ nên bán. Ngày mai người ta hy vọng nên mua. 

Những con số lên xuống như thủy triều. 

Còn một cái cây không lớn lên vì tâm lý đám đông. 

Nó lớn lên vì ánh nắng, nước, thời gian và sự chăm sóc. 

Không ai thức dậy và phát hiện vườn rau của mình đã tăng 300% chỉ sau một đêm chiến tranh xảy ra ở đâu đó.

Đây là hạn chế của đất, cũng là điều tui yêu nhất về nó.

Còn con người sống trên mảnh đất cũng hưởng kiểu trưởng thành khác. 

Người ta học cách đọc màu lá, đoán cơn mưa, hiểu sự kiên nhẫn của một hạt giống. 

Đó là một nghề thật. Một công việc thật. 

Và khi mùa đến, trên bàn có những trái cây thật để ăn.

Bây giờ tui ở Phần Lan.

Ngoài cửa sổ là tuyết, hoặc mưa, hoặc nắng trắng, tùy mùa. 

Tui học nghề y tá. 

Con gái tui mười ba tuổi

Mỗi ngày khoác ba lô đi bộ đến trường. 

Buổi trưa con ăn ở trường. 

Không ai hỏi ba mẹ con kiếm được bao nhiêu tiền.

Không ai hỏi con sinh ra ở đâu.

Một đứa trẻ Phần Lan 

Một đứa trẻ Somalia 

Một đứa trẻ Việt Nam 

Ngồi cùng một lớp học 

Ăn chung một bữa trưa 

Chi phí đã được trả bởi những người các con chưa từng gặp 

Một bác lái xe bus

Một cô y tá 

Họ đóng thuế 

Rồi bằng một cách tự nhiên 

Sách vở xuất hiện trên bàn học của thế hệ trẻ.

Bữa ăn xuất hiện trên những chiếc khay vào buổi trưa.

Ngay lúc này, mảnh đất ở Bảo Lộc vẫn đang lớn. 

Cà phê ra trái.

Cây dược liệu bén rễ.

Những người nông dân đang chăm nó.

Không phải vì thị trường hôm nay lên hay xuống, mà vì đất cần được chăm vào đúng mùa, không thể hẹn lại.

Thị trường tài chính có nhịp đập riêng của nó.

Đất đai cũng vậy.

Khác biệt là khi thị trường hoảng loạn, mọi người nhìn vào màn hình.

Khi cây cối gặp vấn đề, tụi tui nhìn vào lá và nguồn nước.

Có lẽ chẳng có cách nào hoàn toàn đúng khi nói về “giá trị”.

Nhưng tui thích ý nghĩ rằng tiền của mình đang nằm dưới bóng cây hơn là nằm trong nỗi sợ hãi hay lòng tham của hàng triệu người xa lạ.

Tui không biết giá vàng hôm nay là bao nhiêu.

Nhưng tui biết giá vé máy bay tháng 12 đang giảm.

Vì chiến tranh ở Iran đang kết thúc.

Còn Bảo Lộc đang vào mùa mưa.

Café chuẩn bị ra trái.

Và Mẹ tui... vẫn hỏi tui có vui với nơi ở mới.

Xanh Cam Tím không thuộc về những ồn ào của thị trường tài chính. 

Không có giá vàng, tỉ giá đô la hay lời tuyên ngôn của lãnh đạo Fed

Nơi này chọn cách tìm đến nhau qua những phong thư viết từ nơi có tiếng chim hót

Và đôi khi có mùi mưa trên đất cao nguyên

Nếu sẵn sàng, mời bạn: Để lại email nhận bài viết mới tại đây.

Nếu bạn quan tâm theo dõi mảnh đất cao nguyên này đang thay đổi từng ngày, mời bạn ghé Farm ở Bảo Lộc tại đây