Giỗ Tổ tại Bảo Lộc và người rửa chén (2025)

Từ ngày làm dâu của má, tui mới biết thế nào là giỗ.

Trước đó, cúng kiếng Tết nhất chỉ là một từ vựng. 

Nó tồn tại đâu đó trong những bộ phim Việt Nam, trong câu chuyện của người khác, hoặc trong những ngày mà Sài Gòn tự nhiên vắng hơn bình thường vì ai cũng về quê. 

Nhà tui không có dịp như vậy.

Ít nhất là không theo cách này. 

Vì thế, trong nhiều năm, tui không thực sự hiểu tại sao người ta phải thức từ sáng sớm để nấu rất nhiều món ăn cho những người đã mất. 

Sau này, khi bước vào gia đình của má, tui mới bắt đầu học. 

Tui học bằng cách ngồi rửa chén.

Sáng sớm ở Bảo Lộc thường rất dịu. 

Không khí giống như một bàn tay đặt nhẹ lên vai tui trước khi tui hoàn toàn tỉnh giấc. 

Gió từ vườn rau đi qua khoảng sân rồi vào căn nhà gỗ. 

Ở đó, mọi người đã thức. 

Những người phụ nữ ở trong bếp nhỏ và bếp ngoài sân.

Những người đàn ông ở vườn. 

Mọi người xoay quanh căn nhà gỗ như những vệ tinh quanh một hành tinh mà không ai cần chỉ đường. 

Rau ngoài vườn được hái cho nồi canh.

Trái chanh vàng được cắt cho chén nước mắm.

Vài trái ớt đỏ nằm trên thớt.

Một người khuấy nước cốt dừa.

Một người trông nồi thịt kho.

Một người nhóm lửa.

Mấy người ở ngoài sân đóng thêm bàn ghế vì năm nay đông người hơn. 

Có gỗ dư thì tiện tay làm thêm một cái thớt. 

Tiếng búa vang lên đâu đó giữa tiếng dao thớt trong bếp. 

Mọi thứ đều đang diễn ra cùng lúc. 

Tui vẫn chỉ có việc rửa chén.

Và lắng nghe. 

Những việc đó diễn ra rất tự nhiên.

Như thể chúng đã xảy ra ở đó từ trước khi tui xuất hiện.

Tháng sáu năm 2025, là giỗ tổ đầu tiên ở nhà gỗ.

Nhưng tui đã làm dâu nhà má được gần mười bốn năm.

Tui vẫn còn là người không biết bày mâm.

Không biết nên đặt chén nào ở đâu.

Nhưng tui bắt đầu hiểu một chuyện khác.  

Có những người đã rời khỏi thế giới này từ rất lâu.

Vậy mà vào một buổi sáng ở Bảo Lộc, họ vẫn khiến rất nhiều người thức dậy sớm.

Vẫn khiến nồi thịt kho sôi.

Vẫn khiến trái chanh được cắt.

Vẫn khiến một cô con dâu ngồi rửa chén và lắng nghe những câu chuyện mà trước đây cô chưa từng biết.

Phải chăng đó là cách người ta tiếp tục ở lại. 

Không phải bằng những bức hình.

Mà bằng việc vẫn còn nồi canh được nấu.

Trái chanh được vắt.

Sáng sớm con cháu vẫn dậy sớm để làm gì đó quây quần bên nhau.

Nếu đang ở một nơi đủ yên, mời bạn chạm vào giai điệu này...
Bài hát được viết riêng cho câu chuyện

SOUND OF XANHCAMTIM