Tháo găng tay
Việc đó diễn ra rất nhanh.
Mở hộp.
Rút từng chiếc.
Nghe tiếng cao su bật nhẹ vào cổ tay.
Đôi khi nhanh đến mức tui không còn ý thức mình vừa làm gì.
Ở trường, người ta dạy tụi tui phải đeo găng đúng lúc.
Và quan trọng không kém,
là phải biết lúc nào nên tháo ra.
Trong chương trình điều dưỡng, tui học rất nhiều cái tên.
Tên bệnh.
Tên các rối loạn.
Tên thuốc.
Tên triệu chứng.
Tên những phản ứng cần xảy ra khi một dấu hiệu nào đó xuất hiện.
Tiểu đường.
Tự kỷ.
ADHD.
AuDHD.
Khiếm thị.
Khiếm thính.
Mỗi cái tên giống như một cánh cửa của một thế giới.
Muốn chăm sóc ai đó, trước hết phải biết mình đang bước vào cánh cửa nào.
Nếu một người bị tiểu đường bắt đầu đổ mồ hôi lạnh.
Run tay.
Ánh mắt lơ đãng.
Tui phải nghĩ đến đường huyết trước khi nghĩ đến bất cứ điều gì khác.
Không phải vì con số trên máy đo quan trọng.
Mà vì cơ thể họ đang nói một thứ ngôn ngữ đặc thù.
Nếu mình không học ngôn ngữ ấy,
rất khó để giúp.
Khi học về AuDHD, tui được nhắc lại.
Có những khuôn mặt đột nhiên im bặt.
Ánh mắt tránh đi.
Cơ thể đóng băng.
Cơ mặt hoàn toàn thả lỏng thành một trạng thái nghiêm nghị, không cảm xúc.
Họ không còn khả năng nặn ra một nụ cười xã giao.
Một người ngoài có thể nghĩ:
"Họ không muốn nói chuyện nữa."
Nhưng đôi khi điều đang xảy ra chỉ là hệ thần kinh đã quá tải.
Lúc đó, điều họ cần không phải thêm câu hỏi.
Dù là câu hỏi quan tâm.
Mà là ít câu hỏi hơn.
Ít ánh sáng hơn.
Ít tiếng động hơn.
Ít yêu cầu xã hội hơn.
Có khi chỉ cần ngồi song song.
Không cần nhìn vào mắt.
Một sự hiện diện im lặng, không đòi hỏi, không phán xét.
Thế cũng đủ.
Đến bài học về người khiếm thị.
Tui được dạy:
Đừng kéo họ đi.
Hãy đưa khủy tay mình ra cho họ nắm.
Lúc lên bậc thềm thì nói.
Lúc xuống dốc cũng nói.
Không phải vì con đường khác đi.
Mà vì cách họ đi qua con đường ấy khác với mình.
Buổi học hôm đó kết thúc.
Tui đi bộ về nhà.
Tui thầm nghĩ,
thế giới vẫn thế, chưa bao giờ chỉ có một cách để nhìn.
Điều làm tui băn khoăn thêm,
không phải là số lượng kiến thức.
Mà là số lượng quy ước.
Trong thế giới thông thường,
nhìn vào mắt người đối diện là phép lịch sự.
Trong thế giới của một người tự kỷ đang quá tải,
Đó có thể là thêm một áp lực.
Trong khi sức lực của họ đã cạn kiệt.
Trong thế giới của người nhìn thấy.
Người ta thường nắm tay người khác để dẫn đường.
Nhưng với người khiếm thị.
Làm vậy lại khiến họ mất phương hướng và hoảng sợ.
Trong thế giới của tui,
một bữa trưa chỉ là một bữa trưa.
Trong thế giới của người phải tiêm insulin,
nó còn là một phép tính nồng độ đường vào máu.
Cùng một hành động.
Nhưng ý nghĩa thay đổi theo từng con người.
Tối hôm đó,
tui ngồi viết ghi chú.
Một danh sách đầy Quy ước.
Quy ước không phải sự thật tuyệt đối.
Nó là cách để con người sống cùng nhau mà bớt làm nhau đau.
Giống như ngôn ngữ.
Giống như luật giao thông.
Giống như gọi một người là "khách hàng", "điều dưỡng", "mẹ", hay "con".
Những cái tên ấy không phải bản chất.
Nhưng nếu không có chúng, thế giới sẽ rất khó vận hành.
Thử nghĩ,
Không có quy ước,
tụi mình
Không thể gọi xe cấp cứu.
Không thể kê thuốc.
Không thể nói:
"Cháu bé đó bị tiểu đường."
Hay:
"Bác ấy vừa khiếm thị vừa khiếm thính."
Những cái tên ấy cứu người.
Nhưng cũng chính những cái tên ấy,
nếu mình quên mất chúng chỉ là công cụ,
lại bắt đầu che mất con người.
Một người thực sự trở thành vô danh
Khi họ không còn là Minh
Hay Anna.
Họ trở thành:
"Ca tiểu đường phòng số ba."
"Ca sa sút trí tuệ."
Tui không nghĩ ai cố ý làm vậy.
Có lẽ bộ não chỉ thích những cái tên ngắn hơn một cuộc đời.
Mỗi sáng.
Tui vẫn sẽ phải học thêm tên bệnh.
Tên thuốc.
Tên quy trình.
Nếu không học,
tui sẽ không thể chăm sóc ai thật tốt.
Nhưng càng học,
tui càng thấy mình cần nhớ thêm một điều khác.
Mỗi cái tên chỉ là một chiếc áo.
Chiếc áo rất quan trọng.
Nó giúp mình biết hôm nay nên làm gì.
Nhưng người mặc áo chưa bao giờ là chiếc áo.
Lúc rời khỏi buổi thực hành hôm đó,
tui tháo đôi găng tay.
Bỏ vào thùng rác.
Rửa tay.
Đứng trước cửa vài giây.
Rồi mới đi.
Tui đã nghĩ.
Giá như mỗi lần gặp một con người,
mình cũng nhớ tháo những cái tên ra nhẹ nhàng như vậy.
Không phải để quên họ bị tiểu đường.
Hay quên họ là AuDHD.
Hay quên họ đang khiếm thị.
Mà để nhớ rằng,
trước khi là tất cả những điều đó,
họ và tui đã là một con người mỏng manh của thế gian.
Và có lẽ,
đó mới là điều đầu tiên cần được nhìn thấy.
.png)
Comments