"Bạn lành"- Tập 2

 

Gần một năm trước, tui viết về bạn lành. (link ở phần bình luận)

Trong bài ấy có một câu tui vẫn nhớ:

“Họ chỉ không đi vào bóng tối cùng em.”

Lúc đó tui nghĩ nhiều về những người đã xuất hiện trong đời mình.

Những người làm tui bình an hơn.

Những người không vội đứng về phía tui khi tui kể một câu chuyện trong đó tui hoàn toàn đúng.

Những người không cứu tui chỉ vì tui đang đau.

Họ vẫn ở đó.

Nhưng họ không nhất thiết bước vào câu chuyện mà tui đang kể.

Lúc ấy tui lần đầu hiểu lờ mờ: có lẽ đó là bạn lành.

Gần một năm sau, tui chợt nhận ra câu hỏi thú vị hơn không còn là:

Ai đang là bạn lành của tui?

Mà là:

Tui có đang là bạn lành của ai không?

Câu này khó chịu hơn một chút.

Ví dụ một người nói với tui:

“Em bị bỏ mặc một mình.”

“Em khổ tâm quá.”

Phản ứng đầu tiên của tui thường là muốn ôm họ vào.

Nếu thương người ấy, tui càng muốn làm vậy.

Tui muốn xác nhận rằng nỗi đau của họ hoàn toàn hợp lý.

Muốn làm một việc gì đó để họ bớt đau ngay lập tức.

Có lẽ đó là một phản ứng rất con người.

Nhưng càng quan sát, tui càng thấy yêu thương và cứu một người khỏi mọi cảm giác khó chịu không phải lúc nào cũng là cùng một việc.

Đôi khi một người nói:

“Nếu người ấy thương tui, người ấy phải…”

Và thứ họ cần từ tui không hẳn là một lời khuyên.

Họ cần tui bước vào câu chuyện ấy.

Nhận một vai.

Gật đầu.

Nói:

“Đúng. Nếu thương bạn, người ấy phải như vậy.”

Có những lúc tui đã làm thế.

Không phải vì tui thiếu sáng suốt.

Mà vì tui thương họ.

Và bởi vì nhìn người mình thương đang đau, cũng làm tui đau. 

Đôi khi làm cho họ dễ chịu cũng là cách nhanh nhất để mình dễ chịu.

Từ đó tui bắt đầu thấy một ranh giới rất mỏng.

Giữa ở bên một người và đi vào mê cung cùng họ.

Nhưng đứng ngoài cũng chưa chắc là bạn lành.

Điều này còn rối rắm hơn để hiểu rõ.

Một người có thể khoanh tay nhìn người khác đau rồi nói:

“Đó là bài học của bạn.”

Một người có thể biện minh cho sự lạnh lùng của mình là "xả ly" hoặc "buông bỏ".

Gọi việc không quan tâm là không dính mắc.

Gọi việc từ chối lắng nghe là để người kia tự trưởng thành.

Thậm chí người ta có thể học vài chữ trong Pháp rồi nói:

“Bạn đang chấp ngã.”

“Đó là sân.”

“Phải buông đi.”

Tất cả đều có thể đúng.

Và tất cả đều có thể được nói từ một cái tâm rất muốn mình là người đúng.

Thế nên càng về sau, tui càng ít nhìn vào hành vi để biết ai đó có phải bạn lành hay không.

Có người ôm.

Có người không ôm.

Có người nói.

Có người im lặng.

Có người ở lại.

Có người phải rời đi.

Không hành vi nào tự nó nói được nhiều.

Nhưng có một thứ, nói được nhiều.

Ở gần họ, cái gì đang xảy ra trong tâm tui.  

Tui từng nghĩ bạn lành là người giúp mình trưởng thành.

Bây giờ tui cũng không chắc chữ trưởng thành đủ chính xác.

Cây nào chẳng lớn.

Có cây lớn rất nhanh về phía ánh sáng nhưng bộ rễ vẫn nông.

Có cây mọc rất nhiều lá mà không có trái.

Có thứ lớn lên dưới mặt đất, thành một củ sần sùi đầy dinh dưỡng, nhưng chẳng ai nhìn thấy.

Con người cũng vậy.

Mình có thể trở nên thông minh hơn.

Thành công hơn.

Nói về cảm xúc hay hơn.

Thuộc nhiều kinh Phật hơn.

Hiểu rất rõ vô thường, vô ngã, duyên khởi.

Và cái tôi cũng có thể lớn lên rất khỏe mạnh cùng với tất cả những thứ ấy.

Nên có lẽ câu hỏi không phải:

Ở gần người này, tui có grow không?

Mà là:

Ở gần người này, cái gì trong tui đang được nuôi?

Tham nhiều hơn hay ít hơn?

Sân nhiều hơn hay ít hơn?

Nhu cầu phải đúng mạnh hơn hay yếu đi?

Trái tim và tâm hồn rộng mở ra, hay co thắt lại từng cơn?

Tui có tử tế hơn với những người không mang lại gì cho tui?

Tui có bớt đòi người khác phải cư xử đúng ý mình rồi tui mới bình an không?

Nếu có, người ấy quan hệ với tui bằng vai trò nào, có lẽ không còn quan trọng lắm.

Một người yêu có thể là bạn lành.

Một người chồng có thể là bạn lành.

Một người bạn có thể là bạn lành.

Một đứa con đôi khi cũng vậy.

Một người tui chỉ gặp trong một đoạn rất ngắn cũng có thể vậy.

Thậm chí một người làm tui vô cùng khó chịu có thể vô tình làm lộ ra thứ tui đã giấu rất kỹ trong tâm mình.

Nhưng tui cũng không cần vội gọi họ là gì.

Cái tên không quan trọng bằng thứ đang xảy ra trong tâm.

Rồi câu hỏi quay trở lại phía tui.

Khi một người ở cạnh tui, tui đang nuôi cái gì trong họ?

Đây mới là phần khó nhất.

Khi họ giận, tui có đổ thêm củi vào không?

Khi họ sợ, tui có dùng nỗi sợ ấy để khiến họ cần tui hơn không?

Khi họ kể một câu chuyện trong đó họ là nạn nhân, tui có giúp họ nhìn rộng hơn, hay vì thương họ mà cùng ngồi xuống xây thêm tường cho câu chuyện ấy?

Và khi tui nhìn thấy họ đang mê, tui có thật sự muốn họ sáng ra?

Hay tui chỉ muốn được là người làm cho họ sáng ra?

Hai thứ đó khác nhau rất nhiều.

Có lẽ làm bạn lành cho một người khó ở chính chỗ này.

Mình không thể thanh lọc tâm dùm họ.

Không thể hiểu dùm.

Không thể buông dùm.

Cũng không cần biến mình thành một vị thầy đứng bên ngoài cái hố, chỉ tay xuống và giải thích hố này sâu bao nhiêu. 

Mình chỉ có thể coi lại cái tâm của chính mình.

Đừng vì thương mà đi vào bóng tối cùng họ.

Nhưng cũng đừng vì sợ bóng tối mà bỏ họ ở đó.

Có khi chỉ cần ngồi gần.

Không quá gần.

Cũng không xa.

Đủ để người kia biết rằng nếu họ im lặng, mình vẫn cảm thấy.

Tui vẫn nhớ hình ảnh căn phòng tối trong bài viết cũ.

Ngày ấy tui nghĩ bạn lành là người không bước vào bóng tối cùng mình.

Bây giờ tui muốn thêm một nửa nữa.

Nếu một ngày người tui thương ngồi trong căn phòng ấy, tui có đủ yên để không lao vào bật đèn dùm họ không?

Có đủ thương để không bỏ đi?

Có đủ tỉnh để không ngồi xuống rồi cùng họ tưởng rằng căn phòng ấy là toàn bộ thế giới?

Tui không biết.

Có lúc tui làm được.

Có lúc không. 

Vài lần, tui có thể ngồi đâu đó gần cánh cửa.

Không giảng.

Không cứu.

Không lạnh lùng.

Nếu họ khóc, tui nghe.

Nếu họ cần một bàn tay, tui đưa.

Nếu họ chưa muốn bước ra, tui không kéo.

Và trong lúc chờ, tui coi chừng cái tâm của chính mình.

Tui tự chăm sóc bản thân mình. 

Bởi có lẽ đó là phần duy nhất tui thật sự có thể tu: 

phần của tui.

"Bạn lành" không kéo ai ra khỏi khó khăn.

Ai cũng hoàn toàn có khả năng tự bước ra ánh sáng một mình.