Chăm sóc tại nhà lần đầu tiên

Trong khi một góc thế giới ở phương Nam đang rộn ràng ăn Tết, hả hê với những mâm bánh chưng và thịt kho, để rồi tăng thêm 5kg no ấm, thì ở phương Bắc xa xôi, tui bước qua ngưỡng cửa nhà một khách hàng để thực hiện nhiệm vụ "chăm sóc tại nhà" đầu tiên của mình. 

Ừm, thỏ thẻ chia sẻ với các bơn, tui chưa được quyền thực hiện các thủ thuật lâm sàng, nhưng ở Phần Lan, những sinh viên như tui có thể được giao phó một vai trò rất giản dị, làm "người bạn tại gia" của một khách hàng có nhu cầu chăm sóc đặc biệt, dù họ đã có một y tá chuyên nghiệp theo dõi bệnh lý. 

Trong hệ thống của Phần Lan, đây là nơi cấu trúc của sự chăm sóc trở nên thiết thực nhất, tình người và hiệu quả nhất, vượt ra khỏi bộ máy của nhà nước, bệnh viện, phòng khám, để bước vào không gian chữa lành của khách hàng tại nhà họ. 

Ở đất nước này, sự bình đẳng không được định nghĩa bằng việc cung cấp cho mọi người những thứ giống hệt nhau, mà là cung cấp dịch vụ dựa trên nhu cầu và tình trạng cụ thể của từng cá nhân, với chi phí rất thấp hoặc không phí (ngân sách thu thuế). Đây là sự thể hiện vừa mang tính pháp lý của nguyên tắc bình đẳng tasa-arvo vừa mang tính nhân văn. Khách hàng nhận được đúng thứ họ cần. Vì thế, ngoài việc nhận được sự chăm sóc bệnh lý, họ có thể nhận được sự chăm sóc tinh thần từ một người y tá học việc như tui, khi họ cần! 

Công việc này cần tui chấp nhận sống và làm việc theo một số luật của nghề. Đó là sự gắn kết tức thời với một tâm hồn, nhưng đồng thời lại yêu cầu sự gắn kết đó phải được giữ trong vòng bí mật tuyệt đối và trọn đời. Những người như tui bước vào vùng không gian riêng tư của những người vẫn cố gắng tự mình lèo lái cuộc đời nhưng với rất nhiều vật lộn và cô đơn, tui cảm thấy mình giống như trở thành những nhân chứng thầm lặng cho những giờ phút mong manh như vậy của họ. 

Mối quan hệ giữa y tá và khách hàng phải vô hình trước thế giới bên ngoài, ngay cả với người thân của tui. 

Tui thực hành cách xây dựng những kết nối có ý nghĩa này chỉ để rồi bước khỏi chúng vào cuối ngày ở tình trạng mất trí nhớ, để lại những câu chuyện phía sau cánh cửa nơi chúng thuộc về. Đó là một sự kết nối tồn tại bên ngoài thực tại cuộc sống của tui, một thế giới bên trong một thế giới, được giữ chặt bởi lời hứa rằng sự thật của khách hàng sẽ luôn an toà trước bình luận của công chúng. 

---------

...Tui ngồi đối diện với cụ, thấy rõ từng nếp nhăn trên ngón tay cụ đang miết dọc theo vành tách café, kiên nhẫn và bình thản chờ tui kết thúc câu nói bằng thứ tiếng Phần Lan bập bệ. 

Có những nhịp tui khựng lại, phân vân giữa các đuôi chữ -lle, -lla hay partitiivi. Cụ vẫn ngồi đó, lặng lẽ chờ đợi chứ không vội vàng lấp đầy khoảng trống ấy bằng sự trợ giúp. Cụ không nói dùm nốt câu chữ của tui để cứu vãn sự ngượng ngùng. Cụ để ý nghĩ của tui từng bước tìm đường tới môi.

Đó chính là sự xa xỉ của việc được phép vật lộn một cách công khai và an toàn. Không sao cả!

Ngược lại, tui nhận ra, mình cũng đang trao lại cho cụ chính sự xa xỉ ấy.

Cụ có thể quên tên tui dù đã được nghe nhiều lần, quên ngày giờ của buổi gặp tiếp theo, quên gói trà mà tui thích uống đã để ở đâu trong căn bếp. Trong lúc cụ tự trách mình hay quên và bối rối, tui chỉ cần nói: Lòng tốt của cụ đâu phải được đo bằng trí nhớ đâu, hì hì. Cụ liền cười, thả lỏng, và để tui tự do tìm ra gói trà cho chính mình. 

Cụ không cần phải nỗ lực để trở nên "minh mẫn" hay "có ích". 

Và có lẽ, đó mới là điều hệ thống y tế - xã hội này đang thực sự bảo vệ:

Không phải sức khỏe hay năng lực của ai.

Mà là quyền con người của họ, quyền được vui vẻ sống với thực tế mới, khi năng lực lại đang rời đi chầm chậm...

Có thể bạn nên đọc tiếp

• Chiếc muỗng cuối cùng